"Jeszcze rok temu nie ulegao wtpliwoci, e - po blisko 30 latach dziaalnoci - Trybuna Konstytucyjny uzyska nalen mu pozycj wród konstytucyjnych organów pastwa, a jego orzecznictwo stao si istotnym i wartociowym elementem praktyki konstytucyjnej w Trzeciej Rzeczypospolitej. W cigu niecaego roku sytuacja ulega jednak dramatycznej zmianie, a przewiadczenie o stabilnoci pozycji Trybunau okazao si w znacznej mierze iluzoryczne. 

 

W tej bardzo zoonej i trudnej sytuacji przedstawiamy zbiór opracowa majcych podsumowa trzydziestolecie orzeczniczej dziaalnoci Trybunau. Naley podkreli, e niezalenie od dalszego biegu wypadków orzecznictwo to uzna naley za warto o charakterze trwaym, bo ustalajcym waciwy sposób rozumienia i stosowania postanowie polskiej Konstytucji. Orzecznictwo to wci jest wice dla wszystkich organów i podmiotów wadzy publicznej, a w sposób szczególny stanowi odniesienie dla rozstrzygni innych organów wadzy sdowniczej.

 

Zaoeniem zbioru byo dokonanie wyboru 30 najwaniejszych orzecze Trybunau Konstytucyjnego. Staralimy si przy tym o naleyte uwzgldnienie wszystkich okresów dziaalnoci Trybunau, cho ze wzgldów oczywistych signlimy tylko po jedno (pierwsze) orzeczenie Trybunau sprzed 1989 r. Wybór ten musia by obarczony znacznym stopniem uznaniowoci i zdajemy sobie spraw, e poza zbiorem pozostao wiele wanych orzecze o istotnym znaczeniu.

 

Przyjta zostaa «równolega» metoda prezentacji. Dla kadego z wybranych orzecze zosta najpierw przytoczony skrót jego oryginalnej treci, a nastpnie komentarz naukowy, przedstawiajcy natur i kontekst sprawy, rekapitulujcy najwaniejsze ustalenia Trybunau i poddajcy je ocenie, a wreszcie - co najwaniejsze - sytuujcy to rozstrzygnicie w ogólnym nurcie orzecznictwa Trybunau.

 

Przyjta zostaa «zewntrzna» metoda prezentacji, bo z zespou potencjalnych autorów celowo wyczylimy wszystkich byych i obecnych sdziów Trybunau Konstytucyjnego, Sdu Najwyszego oraz Naczelnego Sdu Administracyjnego, posów na Sejm oraz senatorów, czonków innych konstytucyjnych organów pastwa, czonków i ekspertów Komisji Konstytucyjnej dziaajcej w latach 1993-1997. Takie kryteria wyboru uznalimy za niezbdne dla zapewnienia dystansu i obiektywizmu komentarzy naukowych. Naszych autorów wybieralimy sporód konstytucjonalistów, starajc si zapewni reprezentacj wszystkich pokole, jednake przy pewnej preferencji dla modszej generacji naukowców.

 

Cho nie tak wyobraalimy sobie kontekst prezentowania tego zbioru, pragniemy podkreli, e orzecznictwo konstytucyjne stanowi warto o charakterze trwaym, uniwersalnym i wicym. Przedstawiajc histori, ukazujemy przyszo, bo pastwo demokratyczne nie moe istnie bez poszanowania zasady konstytucjonalizmu, podziau wadz i niezalenoci sdu konstytucyjnego".

 

Ze wstpu redaktorów naukowych

Leszka Garlickiego, Marty Derlatki, Marcina Wicka